pain1 (s.xii1/3)

pain1 (s.xii1/3)

[ hap]

  FEW:  panis 7,543b Gdf:  pain 10,256c GdfC:  pain 7,39 TL: pain  DEAF:  pain  DMF:  pain  TLF:  pain  OED:  pain n.2  / pandemain n.  MED:  pain n.  / pain-demeine n.  DMLBS:  panis 2097b
paine,  pan,  payn,  payne,  pein,  peine,  pen,  peyn,  peyne; 
pl. panis,  paeyn  (D) 44v
pl. paien  41.181
pl. pays  519  

s.

1culin.(loaf of) bread, food resulting from the baking of dough
( s.xii1/3; MS: s.xiiex )  Beivre la deit aprés son baing, Od ewe vive [e] senz pain  238.1066
( MS: 1120-40 )  Tut te durai [...]: Lit ed ostel e pain e carn e vin  225
( s.xiiiin; MS: s.xiii1 )  Pen li porterent al matin  1001
( s.xivin; MS: s.xiv1/3 )  De pestours qe sunt custumers qe vendunt peyne en lour mesouns  202
( MS: 1419 )  tout manere des vitaille [...] come de payn, fourmage, poletrie  260
theol.bread as a symbol of spiritual nourishment
( 1113-19; MS: s.xiiiin )  Ço est pains  (ms. Cum est paiens), Deus ço dit  (ms. ceo Deus dit), Si cum truvum escrit  (ms. en escrit); Ki de cel  (ms. celi) mangerat Ja [mais] faim nen avray  (ms. averat)  997
( MS: s.xiiiex )  e la grace del Saint Espirit est le pain par ki l'alme est sustenue en sa tresdelitose vie ki est Jesu Crist  110
liturgicaleccl.Host, consecrated wafer used in Mass
( MS: c.1300 ) Le toen seynt cors aür par nun, Ke si est sacré par beneiçon, Sacré est par sacrement De payn, de vin communement  206r
2(of materials such as salt, sugar, wax etc.) cake, loaf
( c.1240; MS: s.xiii3/4 )  Pernez la chauz e destemprez od miel cum paste e faites cum un pain e metez sur la tiule chaude  i 72
( 1430 )  .j. coffin de peintepot, .j. pein de suchre  111
( 1485-1509 )  Item [...] le brocour avera pur brocage [...] Vermiloun pur le pain - .iiij. d.  E163/9/21
3culin.pastry, mix of flour and water to form a paste and baked
( c.1305; MS: c.1330 )  Pus s'y font maunder le bon chapon en peyn (var. (O: s.xivm) paine), E [...] estaunchent lor feym  269
4something of little value
( c.1136-65; MS: c.1200 )  ço saces tu: pries de putain Est avisunkes d'un sol pain  4388
pain alis
1culin.unleavened bread, made without a leavening agent
( MS: c.1250 )  panis azimus: pain aliz  i 423.277
( MS: s.xiii2 )  Ne mangez nul pain alis ne trop dur ne trop poy quist  70.38
( 1266-1300; MS: c.1300 )  pain aliz et quanqu'est fait de paste sens leivain  254.S54.16
pain azime
azime
pain beneit
1liturgicaleccl.the Host, the consecrated wafer used in Mass
( c.1136-37; MS: s.xiiex )  Il aveit pris pain beneeit Le diemeine [dedevant]  6338
( s.xiiiex; MS: s.xiv1/3 )  pur pain benoit  199
pain besquit
1culin.twice-baked, toasted bread
( s.xiiiin; MS: s.xiii2 )  La dame li porte a manger a plentez, payn besquid, ke mult estoit afamé  1334
pain bis
bis#1
pain blanc
1culin.white bread, white loaf made from finely milled flour
( c.1275; MS: c.1275 )  e deivent fere blanc pain e bien quit  34.37
( 1319 )  un blaunk payn et un bys payn  Ed II xxv 30
( MS: s.xiv1 )  un blank payn, une bys payne  335
2 name (used as a surname)
( 1184 )  Nigellus Blanpein  Plampin
( 1191 )  Henry Blancpain  Plampin
pain broié
1culin.simnel, fine bread
( MS: c.1250 )  hic artocopus: pain broié ou pestor  i 423.290
pain busté
1culin.stale, spoiled bread
( MS: c.1250 )  panis vapidus: pain busté  i 415
pain despensable
despensable
pain dimeine
dimeine#1
pain (chescun) jur(nal
1Bibl.theol.(in reference to Matthew 6:11) daily bread
( MS: 1155-60 )  Nostre pein chaskejurnel dune nus hoi  287.4
( s.xiii2/4; MS: s.xiii2 )  nostre pain jornal (var. (A: s.xiiim) payn de chechun jur) donez nous huy  (B) 47.14
pain leveiné
1culin.leavened bread, made with a leavening agent
( MS: c.1250 )  panis fermentatus: peyn leveiné  i 423.278
pain lombart
lombart
pain orgaz
orgaz
pain d'orge
orge
pain porcin
porcin
pain querant
painquerant
pain sacré
sacrer
pain seintefié
1liturgicaleccl.the Host, the consecrated wafer used in Mass
( s.xii2; MS: s.xii3/3 )  le pain seintefied encuntre lei manjuns  43
pain de segle
1culin.rye bread
( s.xii4/4; MS: s.xiii3/3 ) Deu pain de segle fet venir  239
( s.xiiiin; MS: s.xiii2/4 )  Curut mein mettre a sun panier; Un pein de segle hors sachat  2625
( 1300; MS: s.xivin )  pernét pain de siegle tut chaud  ii 154
pain de sucre
sucre#1
pain tosté
toster
pain turte
turte#1
esmie de pain
esmie
forneise panis
forneise
pain a chanter
1 liturgicaleccl. Host, consecrated wafer used in Mass
( 1396-1404 ) Item, un petit boette d'argent dorrez a mettre paine a chanter  252.R1202
( 1433 )  Item, ung autre plus petite boiste rounde a mettre le pain a chanter  B97
pain a tamis
tamis
pain de bren
1culin.bran bread
( MS: s.xiii1 )  cum pane furfuro: hov pan de brin  ii 99
( s.xiiiex; MS: 1307-15 )  si vus pain de bren ou de cendre mangissez  260.4
pain de cendres
1culin.cinder bread
( s.xiiiex; MS: 1307-15 )  si vus pain de bren ou de cendre mangissez  260.4
pain (de) coket
coket#2
pain (de) cucu
cucu
pain de(l) cucuel
cucuel
pain de furment
1culin.wheat bread
( s.xiii2/4; MS: s.xiii3/4 )  Pregne l'en pain de forment et le mete l'en toster  i 209
( 1330 )  remaunderunt au dist Henri la purveaunce de trois jours, ceo est a savoir .xviii. mil' paines de forment, et .xviii. mil' galons de cervaise, laquele purveaunce fut si enporri et enpiré qe [...] le dona a povres pur Dieu  ii 396
( MS: s.xv )  myez de pain de furment boylez ensemble  120. E34
pain de gastel
gastel
pain molet
1culin.soft, white bread
( 1266-1300; MS: c.1300 )  beverages fait od miel, pain molet de la muele de froment, dormir mesurablement aprés mangier  246.S43.13
pain de proposiciun
proposiciun
pain de simenel
1culin.simnel, fine bread
( c.1292; MS: c.1300 )  Et voloms qe [...] le payn de symenel peyse meyns del gastel de .ij. simenel pur ceo qe il serra deus foiz quit  i 186
pain de trait
trait#1
pain de vie
1Bibl.titletheol.'Bread of Life', title of J.C. (cf. John 6:32-35)
( c.1270; MS: s.xiii4/4 )  Puis a prestre ordiner se fist [...] Issi ke par a parole Deu l'oie E le guster del pein de vie E le beivere angelin ensement [...] E[n] son quer cherité plus e plus De Deu crut  824
( c.1275; MS: s.xiii4/4 )  Ke sun cors lur done, peyn de vye; Pur almes sauver  5122
pain pur chevaus
1horseszool.horse-bread (made from beans or peas)
( MS: 1419 )  qe nul hostiller peste payn pur chivalx en sa maisoun  722
pain e ewe
1bread and water, reduced rations (for the purpose of punishment or fasting)
( s.xiiiex; MS: 1307-15 )  se vus en pain e en eawe tote vostre vie jeunissez  260.6
( c.1350; MS: c.1350 )  La penaunce pur silence freynte est treis jours junir a payn et a ewe  98
( 1376 )  [...] mander al proschein gaole, illoqes a demurer ovesqe payn et ewe tan qe [..]  ii 340
tosté de pain
tosté
quere pain
quere#1
ne valer un pain
1to be worthless
( s.xii3/3; MS: s.xiiim )  tut sun sermun ne valt un pain  2898
gainpain#1  painet  paneterie  panisel 
This is an AND2 Phase 4 (N-O/U-P-Q) entry. © 2013-17 The Anglo-Norman Dictionary. All rights reserved. Funded by the Arts and Humanities Research Council of the United Kingdom.
pain_1